Hoefbevangenheid Bij Paarden: Symptomen, Oorzaken, Behandeling En Herstel

Hoefbevangenheid bij paarden: symptomen, oorzaken, behandeling en herstel

Hoefbevangenheid is een veelvoorkomende, pijnlijke en soms levensbedreigende aandoening waarbij het hoefbeen kantelt of zakt door ontsteking in de hoef. Tijdige herkenning en een juiste behandeling zijn cruciaal om verdere schade te voorkomen. In dit artikel lees je hoe hoefbevangenheid ontstaat, wat de symptomen zijn, welke behandelmogelijkheden er zijn en wat je kunt doen om herhaling te voorkomen.

Wat is hoefbevangenheid?

Hoefbevangenheid (laminitis) is een ontsteking van de lamellen die het hoefbeen ophangen in de hoef. Wanneer de lamellen verzwakken, kan het hoefbeen kantelen of zakken, wat ernstige pijn en kreupelheid veroorzaakt. De aandoening komt zowel voor bij paarden als pony's en kan acuut of chronisch zijn.

Symptomen van hoefbevangenheid

Acuut hoefbevangenheid kan binnen enkele uren ontstaan.

Oorzaken van hoefbevangenheid

Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Te veel suikers in gras (voorjaar, na regen, koud zonnig weer)
• Overgewicht
• Insulineresistentie (EMS)
• Ziekten zoals PPID (Cushing)
• Plotseling grote hoeveelheden krachtvoer
• Giftige stoffen of medicijnen
• Overbelasting van één been bij kreupelheid aan de andere zijde

Vaak is metabole dysfunctie de onderliggende oorzaak.

Acute versus chronische hoefbevangenheid

Hoe sneller behandeld wordt, hoe groter de kans op volledig herstel.

Wanneer is hoefbevangenheid een spoedgeval?

Altijd. Hoefbevangenheid vereist onmiddellijke actie en contact met de dierenarts. Uitstel kan leiden tot blijvende schade of het zakken van het hoefbeen.

Behandeling van hoefbevangenheid

Dierenartsbehandeling

• Pijnstillers en ontstekingsremmers
• Medicatie bij onderliggende aandoeningen (EMS/PPID)
• Bloedonderzoek en diagnose
• Eventueel opname bij ernstige gevallen

Hoefsmidbehandeling

• Correct bekappen om druk te verlagen
• Speciale hoefijzers of ondersteuning
• Hoefondersteuning met zooltjes bij pijn

Een goede samenwerking tussen dierenarts en hoefsmid is noodzakelijk.

Management thuis

• Paard direct op zachte ondergrond plaatsen
• Voorkom beweging behalve kleine stapjes bij verplaatsing
• Beperk toegang tot gras (zeker fructaanrijk gras)
• Geef laag-suiker hooi (eventueel geweekt)
• Vermijd krachtvoer en suikerrijke snacks
• Zorg voor gecontroleerd gewichtsverlies indien nodig

Bij paarden met overgewicht is dieetmanagement essentieel.

Voeding bij hoefbevangenheid

Aanbevolen

• Arm hooi, laag in suiker
• Eventueel hooi 1 uur weken
• Vezelrijke producten zonder melasse
• Mineralenbalancer voor tekorten

Vermijden

• Vers gras, vooral in voorjaar en herfst
• Krachtvoer en granen
• Luzerne met melasse
• Paardensnoepjes
• Voorjaars- en herfstpaddocks met hoog fructaan

Voeding is een van de belangrijkste factoren in het herstel.

Herstel en prognose

Herstel kan variëren van weken tot maanden, afhankelijk van:

• Ernst van de beschadiging
• Tijd tussen ontstaan en behandeling
• Onderliggende aandoeningen
• Correct hoevenmanagement

Chronische hoefbevangenheid kan blijvende hoefvervormingen geven, maar veel paarden kunnen met de juiste zorg stabiel blijven.

Preventietips

• Houd paarden op gezond gewicht
• Beperk weidegang in risico-seizoenen
• Gebruik graasmaskers wanneer nodig
• Zorg voor voldoende beweging buiten acute fases
• Laat paarden jaarlijks op PPID en EMS testen bij verdenking
• Voorkom plotselinge voerovergangen

Voorkomen is eenvoudiger dan genezen, zeker bij gevoelige paarden.

Veelgestelde vragen

Kan hoefbevangenheid vanzelf overgaan?

Nee, hoefbevangenheid gaat nooit vanzelf over en vereist altijd behandeling. Zonder ingrijpen verergert de ontsteking en kan blijvende schade aan het hoefbeen ontstaan, wat in ernstige gevallen leidt tot onherstelbare kreupelheid.

Waarom krijgen pony's vaker hoefbevangenheid?

Veel pony's hebben een zeer efficiënt stofwisselingssysteem dat van oorsprong is aangepast aan schaars voedsel. Daardoor zijn ze gevoeliger voor suikers in modern gras en hebben ze vaker last van insulineresistentie, wat het risico op hoefbevangenheid verhoogt.

Hoe snel moet ik de dierenarts bellen?

Onmiddellijk. Hoefbevangenheid is altijd een spoedgeval waarbij elke uur telt. Hoe sneller de behandeling start, hoe groter de kans op volledig herstel en hoe kleiner de kans op blijvende schade aan het hoefbeen.

Kan mijn paard ooit weer op gras?

Sommige paarden kunnen na herstel weer beperkt grazen, maar dit moet altijd onder strikte begeleiding. Vaak is een graasmasker nodig en worden alleen korte periodes weidegang toegestaan, bij voorkeur op momenten dat het suikergehalte in gras laag is.

Helpt weken van hooi echt?

Ja, weken verlaagt het suikergehalte van hooi aanzienlijk en is zeer nuttig bij gevoelige paarden. Week het hooi minimaal 30 minuten tot een uur in koud water. Dit is een belangrijke maatregel bij het voorkomen van nieuwe aanvallen.

Is hoefbevangenheid pijnlijk voor het paard?

Ja, hoefbevangenheid is een van de meest pijnlijke aandoeningen in de paardengeneeskunde. De ontsteking in de hoef veroorzaakt intense, constante pijn die vergelijkbaar is met het gevoel van nagels die in de voeten worden gedrukt.

Kun je hoefbevangenheid volledig voorkomen?

Niet altijd, maar goed management verkleint het risico aanzienlijk. Door het gewicht te controleren, weidegang te beperken in risico-periodes en onderliggende aandoeningen te behandelen, kunnen veel gevallen worden voorkomen.