Koliek Bij Paarden: Symptomen, Oorzaken, Behandeling En Wanneer Directe Actie Nodig Is

Koliek bij paarden: symptomen, oorzaken, behandeling en wanneer directe actie nodig is

Koliek is een verzamelnaam voor buikpijn bij paarden en kan variëren van mild ongemak tot levensbedreigende noodsituaties. Het is een van de meest urgente aandoeningen binnen de paardengeneeskunde. In dit artikel lees je hoe je koliek herkent, welke vormen er zijn, wat de belangrijkste oorzaken zijn en wanneer je onmiddellijk moet ingrijpen.

Wat is koliek?

Koliek beschrijft buikpijn die ontstaat door problemen in het maagdarmkanaal. De oorzaak kan liggen in verstopping, gasophoping, draaiing van de darm of ontsteking. Omdat paarden een gevoelig spijsverteringssysteem hebben, kan koliek snel ernstig worden.

Symptomen van koliek bij paarden

Let op de volgende signalen die kunnen wijzen op koliek:

Gedragssymptomen

• Onrustig schrapen
• Rollen of pogingen om te rollen
• Kijken naar de buik
• Lusteloosheid of juist nervositeit
• Niet willen eten
• Zweten zonder inspanning

Lichamelijke symptomen

• Opgezette buik
• Weinig of geen mest
• Versnelde hartslag
• Pijnlijke buik bij aanraking
• Overmatig liggen of continu opstaan

Sommige paarden tonen subtiele signalen, zoals minder eetlust of afwijkende houding.

Vormen van koliek

Niet alle koliek is hetzelfde. Hieronder staan de meest voorkomende vormen.

Darmdraaiing en maagoverlading zijn echte spoedsituaties waarbij iedere minuut telt.

Oorzaken van koliek bij paarden

Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Onvoldoende ruwvoer
• Te veel krachtvoer
• Plotselinge voerovergang
• Watertekort
• Zandopname bij grazen
• Worminfecties
• Stress
• Slechte gebitsconditie
• Temperatuurwisselingen
• Te weinig beweging

Vaak is een combinatie van factoren verantwoordelijk.

Wanneer is koliek een spoedgeval?

Bel direct de dierenarts wanneer:

• Het paard blijft rollen of kreunen
• Er geen verbetering zichtbaar is
• Het paard niet wil eten
• De buik snel opzet
• Er geen mestproductie is
• De hartslag verhoogd is
• Je vermoedt dat het paard zand binnenkrijgt
• Je paard al eerder ernstige koliek heeft gehad

Wacht nooit af bij twijfel. Koliek kan binnen korte tijd verergeren.

Wat doet de dierenarts bij koliek?

De dierenarts beoordeelt:

• Temperatuur, hartslag en ademhaling
• Buikgeluiden
• Pijnniveau
• Hydratietoestand
• Mogelijke gasophoping of verstopping

Behandelingen kunnen zijn:

• Pijnstilling
• Darmontspanners
• Neus-maagsonde om gas of verstopping te verlichten
• Magnesium- of paraffine-infuus
• Laxerende middelen
• Spoedoperatie bij ernstige gevallen

Bij torsie is chirurgie vrijwel altijd noodzakelijk.

Wat kun je zelf doen totdat de dierenarts arriveert?

• Laat het paard stappen als het dat toelaat
• Voorkom rollen, maar forceer niet te veel
• Verwijder voer, laat wel water staan
• Observeer hartslag en gedrag
• Houd het paard warm bij koud weer

Doe nooit een neus-maagsonde of medicatie zonder kennis of instructie.

Preventietips: koliek voorkomen

• Geef onbeperkt toegang tot ruwvoer
• Voer krachtvoer in kleine porties
• Zorg voor voldoende vers drinkwater
• Vermijd plotselinge voerveranderingen
• Ontworm regelmatig volgens advies
• Laat het gebit jaarlijks controleren
• Zorg voor voldoende beweging
• Vermijd grazen op zandige bodems

Veelgestelde vragen

Hoe snel kan koliek levensbedreigend worden?

Bij ernstige vormen zoals darmdraaiing kan de situatie binnen enkele uren kritiek worden. Daarom is snel handelen essentieel. Zelfs mildere vormen kunnen zonder behandeling verergeren.

Kan ik zelf beoordelen of het ernstig is?

Niet altijd. Sommige paarden tonen weinig pijn bij ernstige problemen. Het is verstandig om bij elke verdenking van koliek de dierenarts te bellen. Beter een keer te veel gebeld dan te laat.

Helpt stappen altijd tegen koliek?

Stappen kan helpen bij milde gaskoliek, maar is geen oplossing voor ernstige vormen. Het kan het paard wel afleiden en voorkomen dat het gaat rollen, wat bij sommige vormen gevaarlijk is.

Mag mijn paard water drinken tijdens koliek?

In de meeste gevallen wel. Water kan zelfs helpen bij verstoppingskoliek. Verwijder wel het voer totdat de dierenarts het paard heeft onderzocht en groen licht geeft.

Hoe voorkom ik zandkoliek?

Vermijd grazen op kale of zandige weiden. Geef ruwvoer op een verharde ondergrond of in een hooinet. Overweeg periodiek een zandkuur onder begeleiding van de dierenarts.

Is koliek erfelijk?

Koliek zelf is niet erfelijk, maar sommige paarden zijn door bouw of gedrag gevoeliger. Paarden die eerder koliek hebben gehad, hebben een verhoogd risico op herhaling.