Staart En Maneneczeem (Sme) Bij Paarden: Symptomen, Oorzaken, Behandeling En Preventie

Q: Behandeling van SME SME is niet te genezen, maar met de juiste behandeling kan het goed worden beheerst. Mogelijke behandelingen Zalven of crèmes tegen jeuk en ontsteking Medicatie (bijvoorbeeld corticosteroïden) bij ernstige gevallen Supplementen voor huidgezondheid Speciale dekens die muggen tegenhouden Wondbehandeling bij open plekken Antihistaminica, afhankelijk van het paard Niet elk paard reageert hetzelfde op behandelingen. Vaak is een combinatie van maatregelen nodig. Management: het belangrijkste onderdeel van SME-zorg Paarden met SME hebben baat bij dagelijkse, structurele maatregelen. Effectieve managementtips Gebruik een eczeemdeken van vroege lente tot herfst Zet het paard op weide grenzend aan windrijke, droge plekken Vermijd weides naast water, bos of modderige gebieden Stal het paard tijdens schemeruren (wanneer muggen het actiefst zijn) Gebruik insectwerende sprays regelmatig Was manen en staart wekelijks met milde shampoo Houd de huid soepel met verzorgende zalven Management is vaak het belangrijkste onderdeel om klachten te beperken. Tabel: wat helpt wél en wat niet?

Maatregel Effectiviteit Toelichting EczeemdekenHoogBeschermt tegen mugbeten, preventie is essentieel Stallen tijdens schemerHoogMuggen zijn op die momenten actief Insectwerende sprayMiddelWerkt ondersteunend, niet altijd afdoende Zalven tegen jeukMiddelVerlicht symptomen, voorkomt schuren

05 december 2025

Staart- en maneneczeem (SME) bij paarden: symptomen, oorzaken, behandeling en preventie

Staart- en maneneczeem (SME), ook wel zomereczeem genoemd, is een veelvoorkomende allergische huidreactie bij paarden. Het wordt veroorzaakt door een overgevoeligheid voor het speeksel van Culicoides-mugjes (knutten) en leidt vooral in de warme maanden tot intense jeuk. Het tijdig herkennen en managen van SME is belangrijk om wonden, haarverlies en ernstige irritatie te voorkomen.

Wat is SME precies?

SME is een allergische reactie waarbij het paard heftig reageert op de beet van heel kleine mugjes. Deze mugjes zijn vooral actief bij zonsopkomst en zonsondergang, in vochtige of moerassige omgevingen.

Paarden met SME krijgen vooral klachten aan:

Manenkam
Staartwortel
Buiklijn
Soms oren en hoofd

De jeuk kan zo intens zijn dat paarden zichzelf open schuren.

Symptomen van staart- en maneneczeem

Symptoom	Beschrijving
Extreme jeuk	Schuren aan muren, palen, bomen
Haaruitval	Vooral bij manen en staart
Dikke, geïrriteerde huid	Roodheid en warmte
Schilfers en korsten	Door beschadigde huid
Open wonden	Door intens krabben
Verharding van de huid	Bij langdurige irritatie

Symptomen beginnen meestal in het voorjaar en verergeren in de zomer.

Oorzaken en risicofactoren

De allergische reactie komt voort uit:

Overgevoeligheid voor Culicoides-mugjes
Warm, vochtig klimaat
Weiden nabij water of bossen
Slechte huidconditie
Onvoldoende bescherming tegen insecten

Sommige paarden hebben een erfelijke aanleg voor SME.

Wanneer moet je de dierenarts inschakelen?

Wanneer de jeuk extreem is
Bij bloedende wonden
Bij ernstige huidontsteking
Wanneer standaardmanagement onvoldoende werkt
Als je twijfelt of het SME of een andere huidaandoening is

Een dierenarts kan infecties uitsluiten en medicatie voorschrijven.

Behandeling van SME

SME is niet te genezen, maar met de juiste behandeling kan het goed worden beheerst.

Mogelijke behandelingen

Zalven of crèmes tegen jeuk en ontsteking
Medicatie (bijvoorbeeld corticosteroïden) bij ernstige gevallen
Supplementen voor huidgezondheid
Speciale dekens die muggen tegenhouden
Wondbehandeling bij open plekken
Antihistaminica, afhankelijk van het paard

Niet elk paard reageert hetzelfde op behandelingen. Vaak is een combinatie van maatregelen nodig.

Management: het belangrijkste onderdeel van SME-zorg

Paarden met SME hebben baat bij dagelijkse, structurele maatregelen.

Effectieve managementtips

Gebruik een eczeemdeken van vroege lente tot herfst
Zet het paard op weide grenzend aan windrijke, droge plekken
Vermijd weides naast water, bos of modderige gebieden
Stal het paard tijdens schemeruren (wanneer muggen het actiefst zijn)
Gebruik insectwerende sprays regelmatig
Was manen en staart wekelijks met milde shampoo
Houd de huid soepel met verzorgende zalven

Management is vaak het belangrijkste onderdeel om klachten te beperken.

Tabel: wat helpt wél en wat niet?

Maatregel	Effectiviteit	Toelichting
Eczeemdeken	Hoog	Beschermt tegen mugbeten, preventie is essentieel
Stallen tijdens schemer	Hoog	Muggen zijn op die momenten actief
Insectwerende spray	Middel	Werkt ondersteunend, niet altijd afdoende
Zalven tegen jeuk	Middel	Verlicht symptomen, voorkomt schuren
Corticosteroïden	Hoog	Alleen bij ernstige gevallen, met risico's
Supplementen	Wisselend	Afhankelijk van paard en product
Alleen wondzorg	Laag	Behandelt symptomen, niet de oorzaak

Preventietips voor staart- en maneneczeem

Begin vroeg in het seizoen met dekens en insectwering
Verbeter de huidconditie met omega-3 vetzuren of huidondersteunende supplementen
Houd het paard schoon en goed verzorgd
Zorg voor een droge leefomgeving
Let op voeding; sommige paarden reageren beter op eenvoudige, vezelrijke voeding

Preventie is het meest effectief wanneer je vóór het seizoen begint.

Veelgestelde vragen

Is SME besmettelijk?

Nee, SME is een allergische reactie en geen infectie. Het wordt niet overgedragen tussen paarden. Wel kunnen meerdere paarden op dezelfde locatie klachten ontwikkelen doordat er veel muggen aanwezig zijn in dat gebied.

Kan een paard over SME heen groeien?

Zelden. De meeste paarden met SME houden de allergie levenslang, omdat het een overgevoeligheid van het immuunsysteem betreft. Met goed management kunnen de klachten echter aanzienlijk verminderen en het paard comfortabel leven.

Helpt een eczeemdeken echt?

Ja, een goed passende eczeemdeken die het hele lichaam bedekt is een van de meest effectieve maatregelen. De deken voorkomt dat mugjes bij de huid kunnen komen. Zorg wel dat de deken goed past en niet schuurt.

Wanneer moet ik beginnen met behandelen?

Idealiter vóór het muggenseizoen start, meestal in het vroege voorjaar rond maart of april. Vroege bescherming voorkomt dat de allergische reactie op gang komt. Beginnen als de klachten er al zijn is vaak te laat voor optimale preventie.

Kan voeding invloed hebben op SME?

Ja, voeding kan een rol spelen in de huidgezondheid van je paard. Vermijd suikerrijke voeding en kies voor vezelrijke opties. Supplementen zoals omega-3 vetzuren kunnen de huidbarrière ondersteunen en de ontstekingsreactie verminderen.

Wat moet ik doen bij open wonden?

Reinig de wond voorzichtig met lauw water en een milde antiseptische oplossing. Gebruik daarna een wondzalf en bescherm de plek tegen nieuwe muggenbeten met een deken. Bij diepe wonden, tekenen van infectie of als de wond niet geneest, moet de dierenarts worden ingeschakeld.

Werken antihistaminica bij alle paarden?

Nee, de effectiviteit van antihistaminica varieert sterk per paard. Sommige paarden reageren goed en ervaren verlichting, terwijl anderen nauwelijks effect merken. Het hangt af van de ernst van de allergie en de individuele gevoeligheid van het paard.